WPATH-voorzitter verklaart onder ede: ruim 1 miljoen dollar inkomen uit de chirurgie die ze zelf aanbeveelt

In een zaal in San Francisco, onder ede, zei de voorzitter van WPATH iets dat weinig gender-affirmatieve organisaties graag hardop horen: dat haar persoonlijke jaarinkomen uit chirurgische ingrepen bij transgenderpatiënten meer dan 1 miljoen dollar bedraagt. Marci Bowers, chirurg en sinds 2022 president van de World Professional Association for Transgender Health (WPATH), legde die verklaring af in een deposition voor de rechtszaak Boe v. Marshall, waarin ouders en artsen de Alabama-wet aanvechten die medische gendertransitie bij minderjarigen beperkt. Journalist Laurel Duggan berichtte erover in UnHerd, op basis van de ontzegelde rechtbankstukken.

Wat Bowers onder ede toegaf

Bowers omschreef zichzelf als iemand wiens praktijk grotendeels bestaat uit genderchirurgie: vaginoplastieken, phalloplastieken en aanverwante ingrepen. Op de vraag of het volgens haar belangrijk is dat de mensen die de medische richtlijnen schrijven ook zelf voorstander zijn van de behandelingen die daarin worden aanbevolen, antwoordde zij zonder aarzelen: "absoluut". Diezelfde overtuiging deelt Eli Coleman, hoofdauteur van WPATH's Standards of Care versie 8 (SOC8): op de vraag of de meeste deelnemers aan de opstelling van SOC8 een persoonlijk belang hadden bij de uitkomst, antwoordde ook hij bevestigend, zo blijkt uit dezelfde rechtszaak.

Fileren: wat hier feitelijk mis is

Dat een chirurg geld verdient aan chirurgie is op zichzelf geen schandaal. Het probleem zit in de dubbele pet: dezelfde persoon die financieel profiteert van een behandeling, bepaalt via het voorzitterschap van WPATH mee welke medische indicaties en leeftijdsgrenzen die behandeling rechtvaardigen. Onafhankelijke richtlijnontwikkeling vereist juist een scheiding tussen wie het bewijs beoordeelt en wie er belang bij heeft — een scheiding die op andere terreinen van de geneeskunde, bijvoorbeeld bij de toelating van nieuwe medicijnen, verplicht is. Bij WPATH ontbreekt die scheiding grotendeels: SOC8 werd mede geschreven door bestuursleden en auteurs die tegelijkertijd chirurgische of hormonale genderzorg aanbieden.

Wat ze niet kon uitleggen

Opvallend aan de deposition is niet alleen wat Bowers wél zei, maar ook wat ze niet kon uitleggen. Op vragen over hoe WPATH het wetenschappelijk bewijs precies beoordeelde, wie de aanbevelingen inhoudelijk toetste, en waarom aangekondigde transparantiestappen uit de eigen methodologie nooit in de definitieve SOC8 terugkwamen, antwoordde de voorzitter herhaaldelijk met varianten van "dat weet ik niet" of "dat zou speculatie zijn". Voor de voorzitter van een organisatie die zich presenteert als hoeder van de wetenschappelijke consensus over transgenderzorg, is dat een opvallend gebrek aan kennis over het eigen fundament.

De context: Boe v. Marshall

De zaak Boe v. Marshall draait om een Alabama-wet die medische gendertransitie — puberteitsremmers, hormonen en chirurgie — bij minderjarigen verbiedt. Omdat de eisers zich mede beriepen op WPATH's SOC8 als wetenschappelijke onderbouwing, eiste de staat Alabama inzage in de onderliggende documenten over hoe die richtlijn tot stand kwam. Een rechter gaf dat verzoek gedeeltelijk toe: delen van het dossier, waaronder het transcript van Bowers' deposition, werden ontzegeld en zijn sindsdien in te zien via de website van de Attorney General van Alabama, in het volledige transcript.

Geen alleenstaand geval

Bowers' verklaring past in een breder patroon dat op dit dossier al eerder zichtbaar werd. Zo probeerden WPATH-bestuursleden ook een onafhankelijke evidencereview voor de WHO-richtlijn te beïnvloeden, en laat een analyse van het WPATH-bestuur zien hoe schrijvers van de richtlijn die vervolgens ook zelf toepassen, zonder dat een externe partij die dubbele rol scheidt.

Wat dit betekent voor informed consent

Voor ouders en patiënten die op zoek zijn naar objectieve medische informatie is dit meer dan een detail uit een rechtszaak. Als de voorzitter van de organisatie die de internationale standaard zet zelf een direct financieel belang heeft bij het aanbevelen van die behandelingen — en tegelijk niet kan uitleggen hoe de onderliggende bewijsvoering tot stand kwam — dan staat de onafhankelijkheid van die standaard ter discussie. Dat maakt volledige, transparante informed consent, waarin ook de onzekerheden en de belangen achter de richtlijn expliciet worden benoemd, des te belangrijker.